Cryptocurrency 

ක්‍රිප්ටෝ මුදල් (Cryptocurrency) යනු භෞතිකව ස්පර්ශ කළ නොහැකි, ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් පමණක් පවතින මුදල් වර්ගයකි. මෙය සාමාන්‍ය රුපියල් හෝ ඩොලර් මෙන් නොව, කිසිදු මධ්‍යම බැංකුවක හෝ රජයක පාලනයකින් තොරව (Decentralized) ක්‍රියාත්මක වීම මෙහි ඇති විශේෂත්වයයි. 

1. ක්‍රිප්ටෝ මුදල්වල ප්‍රධාන ලක්ෂණ

• ඩිජිටල් ස්වභාවය: මේවා කාසි හෝ නෝට්ටු ලෙස මුද්‍රණය නොකෙරේ. පවතින්නේ පරිගණක ජාල තුළ දත්ත ලෙස පමණි.

• විමධ්‍යගත බව (Decentralization): සාමාන්‍ය බැංකු පද්ධතියකදී ඔබේ ගනුදෙනු පාලනය කරන්නේ බැංකුවයි. නමුත් ක්‍රිප්ටෝ වලදී ගනුදෙනු සිදුවන්නේ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට (P2P - Peer to Peer) සෘජුවමය.

• බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණය (Blockchain): සෑම ක්‍රිප්ටෝ ගනුදෙනුවක්ම "බ්ලොක්චේන්" නැමති පොදු ඩිජිටල් ලේඛනයක සටහන් වේ. මෙය කිසිවෙකුට වෙනස් කිරීමට හෝ වංචා කිරීමට නොහැකි ඉතා ආරක්ෂිත පද්ධතියකි.

2.ක්‍රිප්ටෝ මුදල් සහ සාමාන්‍ය මුදල් (Fiat) අතර වෙනස

අපි සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන රුපියල්, ඩොලර් වැනි මුදල් "ෆියට් මුදල්" (Fiat Currency) ලෙස හඳුන්වන අතර, බිට්කොයින් වැනි මුදල් "ක්‍රිප්ටෝ මුදල්" (Cryptocurrency) ලෙස හඳුන්වයි. මේ දෙක අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස්කම් මෙන්න:

1. පාලනය (Control & Centralization)

• Fiat: රජය සහ මධ්‍යම බැංකුව මගින් පාලනය වේ. බැංකුවකට පුළුවන් ඔබේ ගිණුම අත්හිටුවීමට හෝ ගනුදෙනු පාලනය කිරීමට.

• Crypto: කිසිදු මධ්‍යම ආයතනයකට පාලනය කළ නොහැක (Decentralized). මෙහි පාලනය පවතින්නේ පරිගණක ජාලයක් (Blockchain) සතුවයි.

2. මුද්‍රණය සහ සැපයුම (Issuance & Supply)

• Fiat: රජයට අවශ්‍ය ඕනෑම වෙලාවක අලුතින් මුදල් මුද්‍රණය කළ හැකිය. මෙහිදී මුදලේ වටිනාකම අඩු වීම (Inflation) සිදු විය හැක.

• Crypto: බොහෝ ක්‍රිප්ටෝ මුදල් වල සැපයුම සීමිතය. උදාහරණයක් ලෙස බිට්කොයින් මුළු ලෝකයටම තිබෙන්නේ මිලියන 21ක් පමණි. මෙය වටිනාකම ආරක්ෂා වීමට හේතුවකි.

3. ගනුදෙනු සිදුවන ආකාරය (Transactions)

• Fiat: ගනුදෙනුවක් කිරීමට බැංකුවක් වැනි මැදිහත්කරුවෙකු අවශ්‍ය වේ. ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු සඳහා දින කිහිපයක් ගත විය හැක.

• Crypto: පුද්ගලයෙකුගෙන් පුද්ගලයෙකුට (Peer-to-Peer) සෘජුවම යැවිය හැක. ලෝකයේ ඕනෑම තැනකට මිනිත්තු කිහිපයකින් මුදල් යැවිය හැකිය.

4. භෞතික ස්වරූපය (Physical vs Digital)

• Fiat: කාසි සහ නෝට්ටු ලෙස භෞතිකව අතින් ඇල්ලිය හැකිය.

• Crypto: සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල් (Digital) වේ. පවතින්නේ අන්තර්ජාලය තුළ දත්ත ලෙස පමණි.

3. ප්‍රධාන ක්‍රිප්ටෝ මුදල් වර්ග

1. Bitcoin (BTC): ලොව ප්‍රථම සහ වඩාත්ම ජනප්‍රිය ක්‍රිප්ටෝ මුදලයි. මෙය "ඩිජිටල් රත්තරන්" ලෙසද හඳුන්වයි.

2. Ethereum (ETH): මෙය හුදෙක් මුදල් වර්ගයක් පමණක් නොව, විවිධ ඩිජිටල් ගිවිසුම් (Smart Contracts) සෑදීමට භාවිතා කරන පද්ධතියකි.

3. Stablecoins (උදා: USDT): මේවායේ වටිනාකම සැමවිටම ඇමරිකානු ඩොලරයට සමාන වේ (1 USDT = $1). ට්‍රේඩින් කිරීමේදී ලාභය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට මේවා අත්‍යවශ්‍ය වේ.

4. මිනිස්සු ක්‍රිප්ටෝ භාවිතා කරන්නේ ඇයි?

• ආයෝජනයක් ලෙස: රත්තරන් මෙන්ම අනාගතයේදී මිල ඉහළ යනු ඇතැයි යන බලාපොරොත්තුවෙන් මිලදී ගෙන තබා ගනී.

• වේගවත් ගනුදෙනු: ලෝකයේ ඕනෑම තැනකට ඉතා අඩු මුදලකින් සහ ඉක්මනින් මුදල් යැවීමට හැකි වීම.

• තාක්ෂණික දියුණුව: අනාගත ලෝකයේ මූල්‍ය පද්ධතිය බ්ලොක්චේන් මත පදනම් වනු ඇතැයි විශ්වාස කිරීම.

Blockchain 

බ්ලොක්චේන් (Blockchain) යනු ක්‍රිප්ටෝ මුදල් පද්ධතියේ කොන්ද පණ වැනි තාක්ෂණයයි. සරලවම කිවහොත්, මෙය කිසිවෙකුටත් තනිව පාලනය කළ නොහැකි, විවෘත සහ ඉතා ආරක්ෂිත ඩිජිටල් ගිණුම් පොතකි (Digital Ledger). 

1. බ්ලොක්චේන් එකක් ක්‍රියා කරන්නේ කොහොමද?

සාමාන්‍යයෙන් බැංකු ගනුදෙනුවකදී සියලු වාර්තා තබා ගන්නේ බැංකුව පමණි. නමුත් බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණයේදී එම වාර්තා ලොව පුරා විසිරී ඇති දහස් ගණනක් පරිගණක (Nodes) තුළ එකවර සටහන් වේ.

ගනුදෙනුවක් සිදුවන පියවර:

1. ගනුදෙනුව ඇරඹීම: පුද්ගලයෙකු තවත් අයෙකුට ක්‍රිප්ටෝ යැවීමට ඉල්ලීමක් කරයි.

2. බ්ලොක් එකක් සැදීම: එම ගනුදෙනුව සහ තවත් එවැනි ගනුදෙනු රාශියක් එකතු වී "බ්ලොක්" (Block) එකක් සාදයි.

3. තහවුරු කිරීම (Verification): පද්ධතියේ සිටින පරිගණක මගින් මෙම ගනුදෙනුව නිවැරදි දැයි පරීක්ෂා කරයි.

4. දාමයට එකතු වීම (Chaining): තහවුරු වූ පසු එම බ්ලොක් එක කලින් තිබූ බ්ලොක් දාමයට (Chain) ස්ථිරවම එකතු වේ.

5. ගනුදෙනුව අවසන් වීම: මුදල් ලැබිය යුතු පුද්ගලයාට ලැබේ.

2. බ්ලොක්චේන් වල ඇති සුවිශේෂී වාසි

• වංචා කළ නොහැකි බව (Immutability): බ්ලොක් එකක් දාමයට එකතු වූ පසු එහි ඇති දත්ත වෙනස් කිරීමට හෝ මැකීමට කිසිවෙකුට නොහැක. යමෙකු එක් පරිගණකයක දත්ත වෙනස් කළත්, අනෙකුත් පරිගණක සමඟ සැසඳීමේදී එය ව්‍යාජ එකක් බව වහාම හඳුනා ගැනේ.

• විනිවිදභාවය (Transparency): ඕනෑම අයෙකුට ඕනෑම වෙලාවක බ්ලොක්චේන් එකක සිදුවී ඇති ගනුදෙනු පරීක්ෂා කළ හැකිය (නමුත් ගනුදෙනුකරුවන්ගේ පෞද්ගලික තොරතුරු හෙළි නොවේ).

• මධ්‍යම පාලනයක් නැත (Decentralized): මෙය පාලනය කිරීමට බැංකුවක් හෝ රජයක් අවශ්‍ය නොවේ. පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ එහි සිටින පරිශීලකයින් මගිනි.

3. බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණයේ ප්‍රායෝගික භාවිතයන්

ක්‍රිප්ටෝ මුදල්වලට අමතරව තවත් බොහෝ ක්ෂේත්‍ර සඳහා බ්ලොක්චේන් භාවිතා කළ හැකිය:

• ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම (E-voting): මැතිවරණ වංචා වැළැක්වීමට.

• සැපයුම් දාම කළමනාකරණය (Supply Chain): නිෂ්පාදනයක ගුණාත්මකභාවය සහ පැමිණි මග නිවැරදිව සොයා ගැනීමට.

• සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රය: රෝගීන්ගේ වාර්තා ආරක්ෂිතව තබා ගැනීමට.

4. බ්ලොක්චේන් ආරක්ෂිත වන්නේ ඇයි?

බ්ලොක්චේන් එකක සෑම බ්ලොක් එකක්ම "Hash" නමැති විශේෂ ඩිජිටල් කේතයක් මගින් පෙර බ්ලොක් එක හා සම්බන්ධ වී ඇත. එම කේතය වෙනස් කිරීමට නම් අධික පරිගණක ශක්තියක් අවශ්‍ය වන බැවින් මෙය හැක් (Hack) කිරීම ප්‍රායෝගිකව කළ නොහැකි තරම්ය.

CRYPTO WALLET

ක්‍රිප්ටෝ ලෝකයේදී ඔබේ මුදල්වල ආරක්ෂාව තීරණය වන්නේ ඔබ ඒවා තබා ගන්නා වොලට් (Wallet) එක අනුවයි. සාමාන්‍ය මුදල් පසුම්බියක නෝට්ටු තබා ගන්නවා සේ නොව, ක්‍රිප්ටෝ වොලට් එකක ගබඩා වන්නේ ඔබේ බ්ලොක්චේන් ගිණුමට ප්‍රවේශ විය හැකි ඩිජිටල් යතුරු (Private Keys) පමණි. 

1. ක්‍රිප්ටෝ වොලට් වර්ග දෙක

ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රිප්ටෝ වොලට් "අන්තර්ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වන ආකාරය" අනුව කොටස් දෙකකට බෙදේ.

A. හොට් වොලට් (Hot Wallets) - අන්තර්ජාලය සමඟ සම්බන්ධ

මේවා නිතර ගනුදෙනු කරන අයට සහ නවකයින්ට පහසුය. මේවා නොමිලේ ලබාගත හැකි App හෝ වෙබ් අඩවි වේ.

• Exchange Wallets: Binance හෝ Bybit වැනි ආයතන සතු වොලට්. (පහසුයි, නමුත් පාලනය ආයතනය සතුයි).

• Software Wallets: ඔබේ ජංගම දුරකථනයේ හෝ පරිගණකයේ ස්ථාපනය කරන Apps. (උදා: Trust Wallet, MetaMask).

B. කෝල්ඩ් වොලට් (Cold Wallets) - අන්තර්ජාලයෙන් වෙන් වූ

මේවා ආරක්ෂාව අතින් ඉතා ඉහළය. අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ නොවන නිසා "හැක්" (Hack) කිරීම කළ නොහැක.

• Hardware Wallets: පෑන් ඩ්‍රයිව් එකක හැඩය ඇති කුඩා උපකරණ. (උදා: Ledger, Trezor). මේවා මුදල් ගෙවා මිලදී ගත යුතුය.

• Paper Wallets: ඔබේ රහස් යතුරු කඩදාසියක මුද්‍රණය කර තබා ගැනීම.

2. වොලට් එකක් භාවිතා කිරීමේදී අත්‍යවශ්‍ය කරුණු

වොලට් එකක් සැකසීමේදී ඔබට ලැබෙන ඉතාම වැදගත් දේවල් දෙකක් තිබේ:

1. Public Key (ලිපිනය): මෙය ඔබේ බැංකු ගිණුම් අංකය වැනිය. ඕනෑම අයෙකුට මුදල් එවීම සඳහා මෙය ලබා දිය හැකිය.

2. Private Key / Recovery Phrase (රහස් වචන පෙළ): සාමාන්‍යයෙන් වචන 12ක් හෝ 24කින් සමන්විත වේ. මෙය ඔබේ වොලට් එකේ රහස් මුරපදයයි. මෙය අන් අයට කිසිවිටෙකත් ලබා නොදිය යුතුය.

රන්මය නීතිය: ඔබේ රහස් වචන (Seed Phrase) නැති වුවහොත් ඔබේ මුදල් සදහටම අහිමි වේ. එමෙන්ම එය වෙනත් අයෙකුට ලැබුණහොත් ඔවුන්ට ඔබේ මුදල් සොරකම් කළ හැකිය.

3. වොලට් එකක් භාවිතා කරන්නේ කොහොමද?

• මුදල් ලබා ගැනීම (Receive): ඔබේ Wallet එකේ 'Receive' බොත්තම ඔබා, අදාළ කාසිය තෝරා, එහි ලැබෙන QR කේතය හෝ ලිපිනය (Address) මුදල් එවන්නාට ලබා දෙන්න.

• මුදල් යැවීම (Send): 'Send' බොත්තම ඔබා, මුදල් ලැබිය යුතු පුද්ගලයාගේ ලිපිනය ඇතුළත් කර, යැවිය යුතු ප්‍රමාණය සඳහන් කර තහවුරු කරන්න.

4. ඔබ තෝරාගත යුත්තේ කුමන වොලට් එකද?

• ඔබ දිනපතා ට්‍රේඩින් (Trading) කරන්නේ නම්, Exchange Wallet (Binance) එකක් භාවිතා කිරීම පහසුය.

• ඔබ මුදල් දිගුකාලීනව ඉතිරි (HODL) කරන්නේ නම්, Trust Wallet හෝ Hardware Wallet එකක් භාවිතා කිරීම වඩාත් ආරක්ෂිතය.

ක්‍රිප්ටෝ මුදල් සහ බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණය භාවිතා කිරීමේදී එහි ඇති වාසි මෙන්ම අවාසි/අවදානම් පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් තිබීම ඕනෑම ට්‍රේඩර් කෙනෙකුට ඉතා වැදගත් වේ. 

ක්‍රිප්ටෝ මුදල්වල වාසි (Advantages)

1. ඉහළ ලාභ ලැබීමේ හැකියාව (Potential for High Returns): වෙනත් ඕනෑම ආයෝජනයකට වඩා වේගයෙන් ක්‍රිප්ටෝ මුදල්වල මිල ඉහළ යා හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස Bitcoin හෝ Solana වැනි කාසි වසර කිහිපයක් තුළ ලබා දුන් ලාභය ඉතා විශාලය.

2. මධ්‍යම පාලනයක් නොමැති වීම (Decentralization): ඔබේ මුදල්වල සම්පූර්ණ පාලනය පවතින්නේ ඔබ සතුවය. බැංකුවලට මෙන් ඔබේ ගිණුම් අත්හිටුවීමට හෝ ගනුදෙනු පාලනය කිරීමට රජයකට හෝ ආයතනයකට නොහැක.

3. පැය 24 පුරාම විවෘත වීම (24/7 Market): කොටස් වෙළඳපල මෙන් නොව, ක්‍රිප්ටෝ වෙළඳපල සතියේ දින 7ම, දවසේ ඕනෑම වේලාවක විවෘතව පවතී. ඕනෑම මොහොතක ඔබට ගනුදෙනු කළ හැකිය.

4. වේගවත් සහ අඩු පිරිවැය සහිත ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු: ලෝකයේ ඕනෑම රටකට ඉතා කෙටි වේලාවකින් සහ ඉතා අඩු සේවා ගාස්තුවක් යටතේ මුදල් යැවීමට ක්‍රිප්ටෝ භාවිතා කළ හැකිය.

5. විනිවිදභාවය සහ ආරක්ෂාව: බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණය නිසා සෑම ගනුදෙනුවක්ම වාර්තා වන අතර එය වෙනස් කිරීමට හෝ වංචා කිරීමට නොහැක.

ක්‍රිප්ටෝ මුදල්වල අවාසි සහ අවදානම් (Disadvantages & Risks)

1. අධික මිල වෙනස්වීම් (High Volatility): මිල ඉතා වේගයෙන් ඉහළ යනවා සේම, ඉතා කෙටි කාලයකින් විශාල ලෙස මිල පහත වැටීමටද හැකිය. මෙය නවකයින්ට විශාල පාඩු ගෙන දිය හැකිය.

2. ආරක්ෂක අවදානම් (Security Risks): ඔබේ Wallet එකේ රහස් වචන (Seed Phrase) නැති වුවහොත් හෝ යමෙකු එය සොරා ගත්තොත්, ඔබේ මුදල් නැවත ලබා ගැනීමට කිසිදු ක්‍රමයක් නැත. පාරිභෝගික සේවාවක් මෙහි නොමැත.

3. නියාමනයක් නොමැති වීම (Lack of Regulation): බොහෝ රටවල ක්‍රිප්ටෝ සඳහා තවමත් නිසි නීති පද්ධතියක් නැත. යම් වංචාවක් සිදු වුවහොත් නීතිමය සහාය ලබා ගැනීම අපහසු විය හැකිය.

4. තාක්ෂණික දැනුම අවශ්‍ය වීම: මෙය නිවැරදිව භාවිතා කිරීමට Wallet, Exchange, Network වැනි දේවල් ගැන යම් දැනුමක් තිබිය යුතුය. වැරදි Network එකක් හරහා මුදල් යැවීමෙන් මුදල් සදහටම අහිමි විය හැකිය.

5. වංචනික ව්‍යාපෘති (Scams): ක්‍රිප්ටෝ ලෝකයේ ව්‍යාජ කාසි සහ ආයෝජන ක්‍රම (Scams) බහුලව පවතී. නිසි අධ්‍යයනයකින් තොරව මුදල් ආයෝජනය කිරීම අවදානම් සහගතය.

CRYPTO MINING

ක්‍රිප්ටෝ මයිනින් (Crypto Mining) යනු ක්‍රිප්ටෝ මුදල් පද්ධතියක සිදුවන ගනුදෙනු තහවුරු කර ඒවා බ්ලොක්චේන් (Blockchain) එකට ඇතුළත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි. මෙය සිදු කරන පුද්ගලයින් හෝ ආයතන "Miners" ලෙස හඳුන්වයි 

1. මයිනින් සිදුවන්නේ කොහොමද?

ක්‍රිප්ටෝ මයිනින් යනු නිකම්ම මුදල් මැවීමක් නොවේ. මෙය ඉතා සංකීර්ණ ගණිතමය ගැටලු විසඳීමේ ක්‍රියාවලියකි.

1. ගනුදෙනු එකතු කිරීම: ලොව පුරා සිදුවන බිට්කොයින් වැනි ගනුදෙනු මයිනර්ස්ලා විසින් එකතු කර ගනු ලබයි.

2. ගණිතමය ගැටලුව විසඳීම: මෙම ගනුදෙනු බ්ලොක්චේන් එකට එකතු කිරීමට නම්, මයිනර්ස්ලාට අයත් ප්‍රබල පරිගණක මගින් ඉතා අපහසු ගණිතමය කේතයක් (Puzzle) විසඳිය යුතුය.

3. බ්ලොක් එක තහවුරු කිරීම: මුලින්ම මෙම ගැටලුව විසඳන පරිගණකයට එම ගනුදෙනු සමූහය (Block) බ්ලොක්චේන් එකට එකතු කිරීමට අවසර ලැබේ.

4. ත්‍යාගය (Reward): මේ සඳහා කරන කැපවීම සහ වැය කරන විදුලිය වෙනුවෙන්, එම මයිනර්ට අලුතින් නිපදවන ලද ක්‍රිප්ටෝ කාසි (උදා: Bitcoin) ත්‍යාගයක් ලෙස ලැබේ.

2. මයිනින් කිරීමට අවශ්‍ය දේවල්

මයිනින් කිරීම සාමාන්‍ය පරිගණකයකින් කිරීම දැන් ඉතා අපහසුය. ඒ සඳහා විශේෂිත උපකරණ අවශ්‍ය වේ:

• ASIC Miners: බිට්කොයින් මයිනින් කිරීමටම විශේෂයෙන් නිපදවන ලද ඉතා ප්‍රබල යන්ත්‍ර.

• GPU Mining: පරිගණකවල ඇති Graphics Cards භාවිතා කර Ethereum (පෙරදී) වැනි කාසි මයිනින් කිරීම.

• විදුලිය: මයිනින් යන්ත්‍ර දවසේ පැය 24 පුරාම ක්‍රියාත්මක විය යුතු අතර ඒ සඳහා අධික විදුලි පිරිවැයක් වැය වේ.

• සිසිලන පද්ධති (Cooling): මෙම යන්ත්‍ර අධික ලෙස රත් වන බැවින් ඒවා සිසිල් කිරීමට ඒසී (AC) හෝ ප්‍රබල ෆෑන් අවශ්‍ය වේ.

3. මයිනින් වර්ග

1. Solo Mining: පුද්ගලයෙකු තනිවම යන්ත්‍ර මිලදී ගෙන මයිනින් කිරීම. (ලාභ ලැබීමට විශාල යන්ත්‍ර ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වේ).

2. Pool Mining: මයිනර්ස්ලා විශාල පිරිසක් එකතු වී ඔවුන්ගේ පරිගණක ශක්තිය එකට එකතු කර මයිනින් කිරීම. ලැබෙන ලාභය සැමට බෙදා දෙනු ලැබේ.

3. Cloud Mining: වෙනත් සමාගමකට අයත් මයිනින් යන්ත්‍ර මුදල් ගෙවා කුලියට ගෙන මයිනින් කිරීම. (මෙහිදී වංචාවන් බහුල බැවින් ප්‍රවේශම් විය යුතුය).

4. මයිනින් කිරීමේ වාසි සහ අවාසි

වාසි:

• ස්ථාවර අමතර ආදායමක් ලබා ගත හැකි වීම.

• පද්ධතියේ ආරක්ෂාවට දායක වීම.

අවාසි:

• උපකරණ සඳහා විශාල මුදලක් වැය වීම.

• වැඩි විදුලි බිලක් පැමිණීම.

• යන්ත්‍රවලින් නිකුත් වන ශබ්දය සහ රශ්මිය.

• මිල පහත වැටුණු අවස්ථාවලදී ලාභය අඩුවීම.

අවධානයට (ශ්‍රී ලංකාව ගැන):

ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි ගාස්තු ඉහළ මට්ටමක පවතින බැවින්, කුඩා පරිමාණයෙන් මයිනින් කිරීම සැමවිටම ලාභදායී නොවිය හැකිය. එම නිසා මයිනින් කිරීමට පෙර විදුලි බිල සහ උපකරණවල මිල ගණනය කිරීම ඉතා වැදගත් වේ.

ක්‍රිප්ටෝ මයිනින් (Crypto Mining) ආරම්භ කිරීමේදී, ඔබ භාවිතා කරන උපකරණ සහ ඔබ තෝරාගන්නා ක්‍රමය මත එහි සාර්ථකත්වය රඳා පවතී. වර්තමානයේ මයිනින් ආරම්භ කළ හැකි ප්‍රධාන ක්‍රම 3ක් පහත දැක්වේ. 

1. GPU මයිනින් (Graphics Cards භාවිතා කිරීම)

මෙය සාමාන්‍ය පුද්ගලයන් අතර වඩාත් ජනප්‍රිය ක්‍රමයයි. Gaming පරිගණක සඳහා ගන්නා ප්‍රබල Graphics Cards (උදා: NVIDIA RTX හෝ AMD Radeon) කිහිපයක් එකතු කර Mining Rig එකක් සෑදීම මෙහිදී සිදු වේ.

• පියවර:

  1. ප්‍රබල GPU එකක් සහිත පරිගණකයක් සකසා ගන්න.

  2. ක්‍රිප්ටෝ වොලට් එකක් සාදා ගන්න (Ex: MetaMask).

  3. මයිනින් මෘදුකාංගයක් (Software) බාගත කරගන්න (Ex: NiceHash, NBminer, හෝ Kryptex).

  4. Mining Pool එකකට සම්බන්ධ වන්න (තනිව මයිනින් කරනවාට වඩා ලාභදායී වේ).

  5. මෘදුකාංගය ක්‍රියාත්මක කර මයිනින් ආරම්භ කරන්න.

2. ASIC මයිනින් (විශේෂිත යන්ත්‍ර භාවිතා කිරීම)

බිට්කොයින් (Bitcoin) වැනි කාසි මයිනින් කිරීමට සාමාන්‍ය පරිගණක දැන් ප්‍රමාණවත් නැත. ඒ සඳහා ASIC (Application-Specific Integrated Circuit) ලෙස හඳුන්වන විශේෂිත යන්ත්‍ර අවශ්‍ය වේ.

• ජනප්‍රිය යන්ත්‍ර: Antminer, Whatminer.

• පියවර:

  1. ASIC යන්ත්‍රයක් මිලදී ගන්න (මේවා මිල අධිකයි).

  2. යන්ත්‍රය සඳහා ප්‍රබල විදුලි සැපයුමක් සහ අධික ශබ්දය පාලනය කිරීමට ස්ථානයක් සකසන්න.

  3. යන්ත්‍රය අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ කර එහි IP ලිපිනය හරහා සැකසුම් (Settings) සකස් කරන්න.

  4. මයිනින් පූල් එකකට (Mining Pool) සම්බන්ධ වී ඔබේ වොලට් ලිපිනය ඇතුළත් කරන්න.

3. Cloud Mining (කුලියට ගැනීම)

ඔබට යන්ත්‍ර මිලදී ගැනීමට හෝ විදුලි බිල ගැන කරදර වීමට අවශ්‍ය නැතිනම්, වෙනත් සමාගමක ඇති යන්ත්‍රවල ශක්තිය මුදලට ලබාගෙන මයිනින් කළ හැකිය.

• පියවර:

  • විශ්වාසදායක Cloud Mining වෙබ් අඩවියක් තෝරාගන්න (Ex: Binance Cloud Mining).

  • මයිනින් පැකේජයක් මිලදී ගන්න.

  • ඔබට හිමි ලාභය දිනපතා ඔබේ ගිණුමට එකතු වේ.

  • අවධානය: මෙම ක්ෂේත්‍රයේ වංචනික වෙබ් අඩවි (Scams) බහුල බැවින් ප්‍රවේශම් වන්න.

මයිනින් ආරම්භ කිරීමට පෙර සලකා බැලිය යුතු කරුණු (Checklist)

1. විදුලි පිරිවැය: ලංකාවේ විදුලි ගාස්තු ඉහළ බැවින්, ලැබෙන ක්‍රිප්ටෝ ප්‍රමාණයේ වටිනාකම විදුලි බිලට වඩා වැඩි දැයි මුලින්ම ගණනය කරන්න.

2. Hashrate: ඔබේ උපකරණයේ වේගය (Hashrate) වැඩි වන තරමට ලාභය වැඩිය.

3. Mining Calculator: WhatToMine.com වැනි වෙබ් අඩවියක් භාවිතා කර ඔබේ උපකරණවලින් දිනකට ලැබිය හැකි ලාභය ගණනය කර බලන්න.

4. සිසිලනය (Cooling): යන්ත්‍ර දවසේ පැය 24ම ක්‍රියා කරන විට අධික ලෙස රත් වේ. ඒවා සිසිල් කිරීමට හොඳ වාතාශ්‍රයක් අවශ්‍ය වේ.

How To Use NiceHash

NiceHash යනු නවකයෙකුට ඉතාමත් පහසුවෙන් ක්‍රිප්ටෝ මයිනින් ආරම්භ කළ හැකි ලොව ජනප්‍රියම මෘදුකාංගයකි. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ ඔබේ පරිගණකයේ ඇති ශක්තිය (Hashing Power) අලෙවි කර ඒ වෙනුවෙන් Bitcoin (BTC) වලින් ගෙවීම් ලබා ගැනීමට හැකි වීමයි. 

1. මූලික අවශ්‍යතා (Prerequisites)

ආරම්භ කිරීමට පෙර ඔබේ පරිගණකයේ පහත දෑ තිබේදැයි පරීක්ෂා කරන්න:

• GPU (Graphics Card): NVIDIA හෝ AMD වර්ගයේ ප්‍රබල Graphics Card එකක් (අවම 4GB VRAM තිබීම නිර්දේශ කෙරේ).

• OS: Windows 10 හෝ 11 (64-bit).

• Internet: ස්ථාවර අන්තර්ජාල සම්බන්ධතාවයක්.

• Crypto Wallet: ලාභය ලබා ගැනීමට Bitcoin වොලට් එකක් (Binance ලිපිනය වුවද භාවිතා කළ හැක).

2. පියවරෙන් පියවර ආරම්භ කරන ආකාරය

පියවර 01: NiceHash ගිණුමක් සැකසීම

1. NiceHash.com නිල වෙබ් අඩවියට ගොස් Get Started බොත්තම ඔබා ගිණුමක් (Account) සාදා ගන්න.

2. ඔබේ ඊමේල් ලිපිනය තහවුරු (Verify) කරන්න.

පියවර 02: මෘදුකාංගය බාගත කිරීම (Download)

1. Dashboard එකේ ඇති Mining ටැබ් එකට ගොස් Download Miner or Add ASIC බොත්තම ඔබන්න.

2. ඔබ නවකයෙකු නම් NiceHash QuickMiner තෝරාගන්න. (එය ස්වයංක්‍රීයව ඔබගේ GPU එකට ගැලපෙන සැකසුම් සකස් කරයි).

3. මෘදුකාංගය බාගත කර ස්ථාපනය (Install) කරන්න.

වැදගත්: මයිනින් මෘදුකාංග බොහොමයක් Windows Defender හෝ Antivirus මගින් "Virus" ලෙස හඳුනා ගනී. එම නිසා මෘදුකාංගය ස්ථාපනය කිරීමට පෙර Antivirus තාවකාලිකව අක්‍රිය කර මෘදුකාංගය "Exclusion list" එකට එකතු කරන්න.

පියවර 03: මෘදුකාංගය සම්බන්ධ කිරීම (Mining Address)

1. NiceHash වෙබ් අඩවියේ ඇති ඔබේ Mining Address එක පිටපත් කරගන්න.

2. පරිගණකයේ ඇති NiceHash ඇප් එක විවෘත කර එම Mining Address එක ඇතුළත් කරන්න.

පියවර 04: මයිනින් ආරම්භ කිරීම

1. ඇප් එකේ ඇති Start බොත්තම ඔබන්න.

2. එවිට කළු පැහැති තිරයක් (Command Prompt) විවෘත වී මයිනින් ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වේ.

3. ටික වේලාවකින් වෙබ් අඩවියේ ඇති Dashboard එක හරහා ඔබට ලැබෙන ලාභය සහ යන්ත්‍රයේ උෂ්ණත්වය පරීක්ෂා කළ හැකිය.

3. ලාභය වැඩි කරගන්නේ කෙසේද? (Optimization)

• Overclocking: MSI Afterburner වැනි මෘදුකාංග භාවිතා කර GPU එකේ Core Clock සහ Memory Clock වෙනස් කිරීමෙන් මයිනින් වේගය (Hashrate) වැඩි කළ හැක.

• Power Limit: විදුලි බිල අඩු කර ගැනීමට GPU එකේ Power Limit එක 70%-80% දක්වා අඩු කරන්න.

• Temperature: ඔබේ GPU එකේ උෂ්ණත්වය සැමවිටම 70°C ට වඩා අඩුවෙන් තබා ගැනීමට උත්සාහ කරන්න.

4. මුදල් ලබා ගැනීම (Withdrawal)

NiceHash මගින් දිනකට කිහිප වතාවක් ඔබේ ගිණුමට ලාභය එකතු කරයි. එය අවම මට්ටමට පැමිණි පසු:

1. Wallet ටැබ් එකට යන්න.

2. Withdraw බොත්තම ඔබා ඔබේ Binance හෝ වෙනත් වොලට් ලිපිනයට Bitcoin යවා ගන්න.

අවධානයට:

මයිනින් කරන විට ඔබේ පරිගණකය අධික ලෙස රත් වන බැවින් හොඳින් හුළං යන ස්ථානයක තබන්න. ලංකාවේ විදුලි බිල වැඩි බැවින් දිනකට ලැබෙන ලාභය NiceHash Profitability Calculator හරහා ගණනය කර බැලීම ඉතා වැදගත් වේ.

Crypto Stacking

Crypto Staking යනු මයිනින් (Mining) වලට වඩා ඉතා සරල සහ පරිසර හිතකාමී ක්‍රමයකි. මෙහිදී සිදුවන්නේ ඔබ සතු ක්‍රිප්ටෝ කාසි ප්‍රමාණයක් යම් කාලයකට "Lock" කර තැබීම මගින් එම ජාලයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට උදව් වීම සහ ඒ වෙනුවෙන් අමතර කාසි ප්‍රමාණයක් පොලියක් ලෙස ලබා ගැනීමයි. 

ස්ටේකින් සහ මයිනින් අතර වෙනස

ස්ටේකින් පදනම් වී ඇත්තේ Proof of Stake (PoS) නැමති තාක්ෂණය මතයි.

2. ස්ටේකින් ආරම්භ කරන්නේ කොහොමද?

ඔබට ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රම දෙකකට ස්ටේකින් කළ හැකිය:

A. Exchange Staking (පහසුම ක්‍රමය)

Binance, Bybit වැනි එක්ස්චේන්ජ් භාවිතා කර ඉතා සරලව මෙය කළ හැක.

1. ඔබේ Binance ගිණුමේ ඇති 'Earn' කොටසට යන්න.

2. ස්ටේක් කිරීමට අවශ්‍ය කාසිය තෝරන්න (උදා: SOL, ADA, DOT, ETH).

3. කාලය (දින 30, 60, 90) තෝරා 'Subscribe' කරන්න.

B. Wallet Staking (වඩාත් ආරක්ෂිත ක්‍රමය)

Trust Wallet හෝ MetaMask වැනි වොලට් භාවිතා කර සෘජුවම බ්ලොක්චේන් ජාලය සමඟ සම්බන්ධ වී ස්ටේකින් කිරීමයි. මෙහිදී බොහෝ විට වැඩි පොලී ප්‍රතිශතයක් (APY) ලබා ගත හැක.

3. වැදගත් කරුණු දෙකක්

• APY (Annual Percentage Yield): මෙයින් අදහස් කරන්නේ වසරකට ඔබට ලැබෙන පොලී ප්‍රතිශතයයි. උදාහරණයක් ලෙස යම් කාසියක APY එක 10% නම්, ඔබ කාසි 100ක් ස්ටේක් කළහොත් වසර අවසානයේදී ඔබට අමතර කාසි 10ක් ලැබේ.

• Lock-up Period: ඔබේ කාසි ස්ටේක් කර ඇති කාලය තුළ ඒවා විකිණීමට හෝ වෙනත් තැනකට යැවීමට නොහැක.

4. ස්ටේකින් කිරීමේ වාසි සහ අවාසි

වාසි:

• Passive Income: කිසිදු වෙහෙසකින් තොරව අමතර ආදායමක් ලැබීම.

• අඩු පිරිවැය: මයිනින් වලට මෙන් මිල අධික යන්ත්‍ර හෝ විදුලි බිල්පත් අවශ්‍ය නොවේ.

• දිගුකාලීන ලාභය: ඔබ කාසි විකුණන්නේ නැතිව දිගුකාලීනව තබා ගන්නේ නම් (HODL), ස්ටේකින් කිරීම මගින් ඔබේ කාසි ප්‍රමාණය වැඩි කරගත හැක.

අවාසි:

• Price Volatility: ඔබ ස්ටේක් කර ඇති කාලය තුළ එම කාසියේ මිල විශාල ලෙස පහත වැටුණහොත්, ඔබට ලැබෙන පොලියට වඩා පාඩුව වැඩි විය හැක.

• Slashing: ඔබ සම්බන්ධ වී සිටින Node එකක් වැරදි සහගත ලෙස ක්‍රියා කළහොත් ඔබේ කාසිවලින් කොටසක් අහිමි වීමේ කුඩා අවදානමක් පවතී.

සාරාංශය

ඔබ සතුව දැනටමත් Ethereum (ETH), Solana (SOL), හෝ Cardano (ADA) වැනි කාසි තිබේ නම්, ඒවා නිකම්ම Wallet එකේ තබා ගන්නවාට වඩා ස්ටේකින් කිරීම මගින් අමතර ලාභයක් ලබා ගැනීම ඉතා බුද්ධිමත් ක්‍රියාවකි.

BINANCE EARN

Binance Earn යනු ඔබේ අතේ ඇති ක්‍රිප්ටෝ කාසිවලින් අමතර ආදායමක් (Passive Income) ලබාගත හැකි සරලම ක්‍රමයයි. මෙය හරියට බැංකුවක ස්ථාවර තැන්පතුවක් (FD) දමනවා වැනි ක්‍රියාවලියකි.

1. ස්ටේකින් වර්ග දෙක

Binance Earn තුළ ප්‍රධාන වශයෙන් ක්‍රම දෙකක් තිබේ:

• Simple Earn (Flexible): ඔබට ඕනෑම වෙලාවක ඔබේ මුදල් ආපසු ගත හැකිය. නමුත් මෙහි පොලී ප්‍රතිශතය (APR) සාමාන්‍යයෙන් අඩුය.

• Locked Staking: දින 30, 60, 90 හෝ 120 වැනි නිශ්චිත කාලයකට මුදල් තැන්පත් කළ යුතුය. මෙහි පොලී ප්‍රතිශතය ඉතා ඉහළය.

2. ප්‍රායෝගිකව ආරම්භ කරන ආකාරය (Step-by-Step)

පියවර 01: Binance Earn වෙත පිවිසීම

1. Binance App එක විවෘත කර ප්‍රධාන තිරයේ ඇති 'Earn' අයිකනය (Icon) මත ක්ලික් කරන්න. (එසේ නැත්නම් 'More' වෙත ගොස් 'Earn' යටතේ ඇති 'Simple Earn' තෝරන්න).

පියවර 02: කාසියක් තෝරා ගැනීම

1. ඔබ සතුව දැනටමත් පවතින කාසියක් (උදා: USDT, SOL, BNB, DOT) සෙවුම් තීරයේ (Search bar) සොයන්න.

2. එක් එක් කාලසීමාවන් සඳහා ලැබෙන පොලී ප්‍රතිශතය (APR) පරීක්ෂා කර බලන්න.

පියවර 03: තැන්පත් කිරීම (Subscription)

1. ඔබට ගැලපෙන කාලසීමාව තෝරා 'Subscribe' බොත්තම ඔබන්න.

2. ඔබ ස්ටේක් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන කාසි ප්‍රමාණය ඇතුළත් කරන්න.

3. 'Auto-Subscribe' විකල්පය ක්‍රියාත්මක කළහොත්, දිනපතා ලැබෙන පොලිය ස්වයංක්‍රීයව නැවත ආයෝජනය වේ (Compound Interest).

පියවර 04: තහවුරු කිරීම

1. කොන්දේසි කියවා බලා ඒවාට එකඟ වී 'Confirm' බොත්තම ඔබන්න. දැන් ඔබේ කාසි ස්ටේක් වී අවසන්ය.

3. ලාභය සහ මුදල් ලබා ගැනීම

• පොලිය ලැබෙන ආකාරය: සාමාන්‍යයෙන් ඔබ ස්ටේක් කර දින දෙකකට පසු සිට දිනපතා ඔබේ Earn Wallet එකට පොලිය එකතු වේ.

• මුදල් ආපසු ගැනීම (Redemption): * Flexible එකකදී නම් 'Redeem' බොත්තම එබූ සැණින් මුදල් නැවත ඔබේ Spot Wallet එකට ලැබේ.

  • Locked එකකදී නියමිත කාලයට පෙර මුදල් ලබාගත හැකි වුවත්, ඒ දක්වා ලැබුණු පොලිය ඔබට අහිමි වේ.

4. ස්ටේකින් කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු

1. APR vs APY: APR යනු සරල පොලිය වන අතර APY යනු වැල් පොලිය (Compound interest) ඇතුළත් අගයයි.

2. Price Risk: උදාහරණයක් ලෙස ඔබ Solana (SOL) 15% ක පොලියකට ස්ටේක් කළත්, එම කාලය තුළ SOL මිල 20% කින් පහත වැටුණහොත් ඔබේ සමස්ත වටිනාකම අඩු විය හැකිය. (එම නිසා ස්ථාවර ආදායමක් අවශ්‍ය අය USDT වැනි Stablecoins ස්ටේක් කිරීම වඩාත් සුදුසුය).

සාරාංශය: ඔබට ලැබෙන වාසිය

ඔබ කාසියක් විකුණන්නේ නැතිව දිගුකාලීනව තබා ගැනීමට (HODL) බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, එය නිකම්ම Spot Wallet එකේ තබා ගන්නවාට වඩා ස්ටේකින් කිරීමෙන් ඔබේ කාසි ප්‍රමාණය වර්ධනය කරගත හැකිය.

CoinMarketCap (CMC) 

CoinMarketCap (CMC) යනු ලොව පුරා ක්‍රිප්ටෝ ආයෝජකයින් සහ ට්‍රේඩර්ස්ලා භාවිතා කරන ප්‍රධානම තොරතුරු මූලාශ්‍රයයි. ඕනෑම ක්‍රිප්ටෝ කාසියක් ගැන තීරණයක් ගැනීමට පෙර ඒ පිළිබඳව "පසුබිම් පරීක්ෂාවක්" (Background Check) කිරීමට මෙය අත්‍යවශ්‍ය වේ. 

1. ප්‍රධාන දර්ශක හඳුනා ගැනීම (Market Overview)

වෙබ් අඩවියට පිවිසි විට මුලින්ම දැකිය හැකි ප්‍රධාන කරුණු 3ක් තිබේ:

• Market Cap (වෙළඳපල ප්‍රාග්ධනය): යම් කාසියක දැනට පවතින මුළු වටිනාකමයි. (ගණනය කිරීම: කාසියක මිල $\times$ සංසරණය වන මුළු කාසි ප්‍රමාණය). මෙය වැඩි වන තරමට එම කාසිය වඩාත් ස්ථාවර ලෙස සැලකේ.

• 24h Volume: පසුගිය පැය 24 තුළ එම කාසිය කොපමණ ප්‍රමාණයක් ගනුදෙනු වී ඇත්ද යන්නයි. Volume එක වැඩි නම් එහි ට්‍රේඩ් කිරීමට පහසුය (High Liquidity).

• Dominance (බලපෑම): මුළු ක්‍රිප්ටෝ වෙළඳපලෙන් බිට්කොයින් (BTC) හෝ එතීරියම් (ETH) සතු ප්‍රතිශතයයි.

2. කාසියක් ගැන සවිස්තරාත්මකව සොයා බලන ආකාරය (Fundamental Analysis)

ඔබට අවශ්‍ය කාසියක් (උදා: SOL) මත ක්ලික් කළ විට ලැබෙන තොරතුරු පරීක්ෂා කළ යුත්තේ මෙසේය:

• Circulating Supply vs Max Supply: වෙළඳපලට නිකුත් කර ඇති කාසි ප්‍රමාණය සහ උපරිමයෙන් නිකුත් කළ හැකි කාසි ප්‍රමාණයයි. Max Supply එක සීමිත නම් (උදා: BTC වල මිලියන 21), අනාගතයේදී එහි මිල ඉහළ යාමට වැඩි ඉඩක් ඇත.

• Contract Address: මෙය ඉතා වැදගත්ය. ව්‍යාජ කාසිවලට (Scams) හසු නොවී සිටීමට නිවැරදි "Contract Address" එක මෙතැනින් ලබා ගත හැක.

• Official Website & Whitepaper: එම ක්‍රිප්ටෝ ව්‍යාපෘතියේ අරමුණ සහ තාක්ෂණය ගැන කියවීමට ඇති නිල ලේඛන මෙතැනින් ලබා ගත හැක.

3. 'Markets' ටැබ් එක භාවිතා කිරීම

යම් කාසියක් මිලදී ගැනීමට පෙර එය කුමන එක්ස්චේන්ජ් (Exchanges) වල තිබේදැයි බැලීමට 'Markets' ටැබ් එක භාවිතා කරන්න. එහිදී:

• එම කාසිය Binance, Bybit හෝ KuCoin වැනි විශ්වාසදායක තැනක තිබේදැයි බලන්න.

• එහි Confidence Score එක ඉහළ (High) මට්ටමක පවතීදැයි පරීක්ෂා කරන්න.

4. විශේෂාංග (Special Features)

• Portfolio Tracker: ඔබ මිලදී ගත් කාසි ප්‍රමාණය සහ මිල ඇතුළත් කර, ඔබ දැනට ලාභ ලබනවාද නැතිනම් පාඩු ලබනවාද යන්න එකම තැනකදී බලා ගැනීමට මෙය ඉතා පහසුය.

• Watchlist: ඔබ අවධානයෙන් සිටින කාසි වෙනම ලැයිස්තුවකට එකතු කර තබා ගත හැක.

• Fear & Greed Index: වෙළඳපලට පැමිණ ඇති බිය හෝ තණ්හාව මැන බැලීමට මෙය භාවිතා කරයි. මිනිසුන් බිය වී ඇති විට (Extreme Fear) මිලදී ගැනීමත්, තණ්හාව වැඩි වී ඇති විට (Extreme Greed) විකිණීමත් සාර්ථක ට්‍රේඩර් කෙනෙකුගේ ලක්ෂණයකි.

සාරාංශය: සාර්ථක ට්‍රේඩර් කෙනෙකුගේ පිරික්සුම් ලැයිස්තුව

ඔබ කාසියක් ගැන සොයා බලන විට:

1. එය හොඳ Market Cap එකක් සහිත කාසියක්ද?

2. එය විශ්වාසදායක Exchanges වල තිබේද?

3. එහි Supply එක සීමිතද?

4. එහි Social Media (X/Twitter) සක්‍රියද?

NFT

NFT යනු Non-Fungible Token යන්නෙහි කෙටි නමයි. සරල සිංහලෙන් පැවසුවහොත්, මෙයින් අදහස් වන්නේ "වෙනත් දෙයකින් ආදේශ කළ නොහැකි, අද්විතීය ඩිජිටල් සහතිකයක්" යන්නයි.

1. NFT සහ සාමාන්‍ය ක්‍රිප්ටෝ අතර වෙනස

NFT එකක් සාමාන්‍ය බිට්කොයින් එකකට වඩා වෙනස් වන්නේ ඇයි?

• Fungible (ආදේශ කළ හැකි): රුපියල් 100ක නෝට්ටුවක් තවත් රුපියල් 100ක නෝට්ටුවකට සමානය. බිට්කොයින් එකක් තවත් බිට්කොයින් එකකට සමානය. මේවා මාරු කළ හැකිය.

• Non-Fungible (ආදේශ කළ නොහැකි): ලෝක ප්‍රකට මොනාලිසා සිතුවම වැනි දෙයක් තවත් සිතුවමකින් ආදේශ කළ නොහැක. එය ලෝකයටම එකකි. NFT එකක් යනු එවැනි ඕනෑම ඩිජිටල් නිර්මාණයකට (රූපයක්, වීඩියෝවක් හෝ සංගීතයක්) ලැබෙන අද්විතීය හිමිකාරීත්ව සහතිකයකි.

2. NFT එකක් ක්‍රියා කරන්නේ කොහොමද?

NFT එකක් නිර්මාණය කළ විට එය බ්ලොක්චේන් (Blockchain) තාක්ෂණය මත සටහන් වේ. එමගින්:

• එම නිර්මාණයේ මුල් අයිතිකරු කවුද?

• එය මිලදී ගත්තේ කවුද?

• එය විකිණූ මිල ගණන් මොනවාද? යන සියලු විස්තර ලෝකයටම පෙනෙන සේ විනිවිදභාවයකින් යුතුව සටහන් වේ. කිසිවෙකුට මෙය ව්‍යාජ ලෙස පිටපත් කළ නොහැක.

3. NFT ලෙස විකිණිය හැක්කේ මොනවාද?

ඕනෑම ඩිජිටල් නිර්මාණයක් NFT එකක් බවට පත් කළ හැකිය:

• ඩිජිටල් සිතුවම් (Digital Art): උදා: Bored Ape Yacht Club.

• සංගීතය (Music): ගායකයෙකුට තම ගීතය සෘජුවම රසිකයන්ට විකිණිය හැක.

• වීඩියෝ දර්ශන: ක්‍රීඩා ලෝකයේ විශේෂ අවස්ථා (NBA Top Shot).

• Gaming Items: පරිගණක ක්‍රීඩාවල ඇති විශේෂ අවි, ඇඳුම් හෝ ඉඩම්.

• ඩොමේන් නම් (Domain Names): උදා: yourname.eth.

4. මිනිස්සු NFT මිලදී ගන්නේ ඇයි?

1. ආයෝජනයක් ලෙස: අද රුපියල් දහසකට ගන්නා NFT එකක් අනාගතයේදී රුපියල් ලක්ෂයකට විකිණිය හැකි වනු ඇතැයි යන බලාපොරොත්තුව.

2. කලාකරුවන්ට සහය වීමට: තමන් කැමති නිර්මාණකරුවෙකුට සෘජුවම මුදල් ගෙවා ඔහුගේ නිර්මාණයක අයිතිය ලබා ගැනීමට.

3. ප්‍රජාවකට සම්බන්ධ වීමට: ඇතැම් NFT මිලදී ගැනීමෙන් විශේෂ සාද, සාකච්ඡා හෝ ප්‍රභූ වරප්‍රසාද (Membership) හිමිවේ.

5. NFT විකුණන්නේ සහ ගන්නේ කොහේද? (Marketplaces)

NFT ගනුදෙනු කිරීමට විශේෂිත වෙබ් අඩවි පවතී:

• OpenSea: ලොව විශාලතම NFT වෙළඳපල.

• Rarible: නිර්මාණකරුවන්ට ඉතා පහසු පද්ධතියක්.

• Binance NFT: බයිනෑන්ස් ගිණුමක් ඇති අයට පහසුවෙන් NFT මිලදී ගත හැකි තැන.

අවදානම:

NFT වෙළඳපල ඉතා අස්ථායී (Volatile) වේ. ඔබ මිලදී ගන්නා NFT එකක් අනාගතයේදී කිසිවෙකු මිලදී නොගත්තොත් එහි වටිනාකම බිංදුව දක්වා අඩුවීමේ අවදානමක් පවතී. එම නිසා ඕනෑම NFT එකක් මිලදී ගැනීමට පෙර එහි ඇති වටිනාකම (Utility) ගැන හොඳින් සොයා බලන්න.

ඔබේම නිර්මාණයක් (Art, Photo, or Video) NFT එකක් ලෙස Binance හරහා ලොවටම විකිණීමට ඉදිරිපත් කිරීම ඉතා උද්යෝගිමත් කාර්යයකි. මෙය සිදු කරන ආකාරය පියවරෙන් පියවර පහත දැක්වේ. 

1. මූලික අවශ්‍යතා (Requirements)

• Verified Binance Account: ඔබගේ අනන්‍යතාවය තහවුරු කළ (KYC) ගිණුමක් තිබිය යුතුය.

• Followers: Binance NFT Marketplace හි NFT නිර්මාණය කිරීමට නම්, ඔබගේ ප්‍රෝෆයිලය (Profile) සඳහා අවම වශයෙන් Followers 10ක් සිටිය යුතුය.

• Gas Fees: NFT එකක් නිර්මාණය කිරීමේදී (Minting) කුඩා ගාස්තුවක් ගෙවීමට ඔබගේ වොලට් එකේ BNB හෝ ETH තිබිය යුතුය.

2. පියවරෙන් පියවර NFT එකක් හදන ආකාරය (Minting)

පියවර 01: Binance NFT වෙත පිවිසීම

Binance App එකේ හෝ වෙබ් අඩවියේ 'More' වෙත ගොස් 'Binance NFT' තෝරන්න. ඉන්පසු ඔබගේ ප්‍රෝෆයිලයට ගොස් 'Create' බොත්තම ඔබන්න.

පියවර 02: ගොනුව Upload කිරීම

ඔබ NFT එකක් ලෙස විකිණීමට බලාපොරොත්තු වන රූපය (Image), වීඩියෝව (Video) හෝ ශ්‍රව්‍ය ගොනුව (Audio) මෙතැනට ඇතුළත් කරන්න. (සහය දක්වන ගොනු: JPG, PNG, GIF, MP4, MP3).

පියවර 03: විස්තර ඇතුළත් කිරීම

• Name: ඔබේ NFT එකට ආකර්ෂණීය නමක් දෙන්න.

• Description: මෙය කුමක් ගැනද යන්න පිළිබඳව කෙටි විස්තරයක් ලියන්න.

• Network: බොහෝ විට BNB Smart Chain (BSC) තෝරාගන්න. (එහි ගාස්තු අඩුය).

• Collection: ඔබ මෙය පළමු වරට කරන්නේ නම්, අලුතින් Collection එකක් සාදා එයට ඇතුළත් කරන්න.

පියවර 04: Royalties සැකසීම

මෙය ඉතා වැදගත්ය. යමෙකු ඔබේ NFT එක මිලදී ගෙන පසුව එය වෙනත් අයෙකුට විකුණන සෑම අවස්ථාවකම ඔබට ලැබිය යුතු කොමිස් මුදල (0% - 10% අතර) මෙතැනදී තීරණය කළ හැකිය.

3. NFT එක විකිණීමට ඉදිරිපත් කිරීම (Listing)

නිර්මාණය කළ පසු එය විකිණීමට පහත ක්‍රම දෙකෙන් එකක් තෝරාගත හැක:

1. Fixed Price (ස්ථාවර මිල): ඔබ නිශ්චිත මිලක් (උදා: 0.1 BNB) නියම කරයි. එම මිල ගෙවන ඕනෑම අයෙකුට එය වහාම මිලදී ගත හැක.

2. Live Auction (වෙන්දේසිය): අවම මිලක් නියම කර කාල සීමාවක් ලබා දෙයි. වැඩිම මිලක් ඉදිරිපත් කරන පුද්ගලයාට NFT එක හිමිවේ.

4. ගාස්තු (Fees) ගැන දැනගන්න

• Platform Fee: Binance විසින් සාමාන්‍යයෙන් විකුණුම් මිලෙන් 1% ක සේවා ගාස්තුවක් ලබා ගනී.

• Minting Fee: ජාලය (Network) අනුව මෙය වෙනස් වේ. (BNB Smart Chain හි මෙය සාමාන්‍යයෙන් ඉතා අඩුය).

සාර්ථක වීමට උපදෙස්:

• Originality: සැමවිටම ඔබේම නිර්මාණ පමණක් භාවිතා කරන්න. වෙනත් අයෙකුගේ නිර්මාණ NFT කිරීමෙන් ඔබේ ගිණුම තහනම් විය හැක.

• Marketing: ඔබේ NFT එක ගැන Social Media (Twitter, Discord) හරහා ප්‍රචාරණය කරන්න. නැතිනම් එය කිසිවෙකුට දැකීමට නොලැබෙනු ඇත.